सरकारी किंवा खासगी क्षेत्रात नोकरी करणाऱ्या जवळपास प्रत्येक कर्मचाऱ्याचे पीएफ (Provident Fund) खाते असते. दरमहा पगारातून ठराविक रक्कम पीएफ खात्यात जमा केली जाते, जी भविष्यात आर्थिक सुरक्षिततेसाठी उपयोगी ठरते. मात्र अनेक कर्मचाऱ्यांना एक प्रश्न नेहमी पडतो — पीएफमधील संपूर्ण म्हणजेच 100 टक्के रक्कम कधी आणि कशी काढता येते?
चला, याबाबतचे नियम सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
कर्मचाऱ्यांसाठी पीएफ का महत्त्वाचा आहे?
भारतामधील सरकारी तसेच खासगी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांसाठी पीएफ ही दीर्घकालीन आर्थिक बचतीची एक सुरक्षित योजना आहे. नोकरी सुरू होताच कर्मचाऱ्याच्या नावाने EPFO अंतर्गत पीएफ खाते उघडले जाते. कर्मचारी आणि नियोक्ता दोघेही दरमहा ठराविक रक्कम या खात्यात जमा करतात. निवृत्तीनंतर किंवा गरजेच्या वेळी ही रक्कम मोठा आधार ठरते.
पीएफ काढण्याच्या श्रेणी कमी करण्यात आल्या
पूर्वी पीएफमधून पैसे काढण्यासाठी तब्बल 13 वेगवेगळ्या श्रेणी होत्या, ज्यामुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये गोंधळ निर्माण होत होता. ही अडचण लक्षात घेऊन EPFO ने नियम सोपे करत या श्रेणी फक्त 5 पर्यायांपर्यंत मर्यादित केल्या आहेत. त्यामुळे आता कोणत्या कारणासाठी किती रक्कम काढता येईल, हे सहज समजते.
किमान नोकरीचा कालावधी आवश्यक
पीएफमधून अंशतः रक्कम काढण्यासाठी कर्मचाऱ्याने किमान 12 महिने नोकरी पूर्ण केलेली असणे आवश्यक आहे. एक वर्ष पूर्ण झाल्यानंतरच EPFO कडून पैसे काढण्याची परवानगी दिली जाते. हा नियम सध्या काटेकोरपणे लागू केला जात आहे.
पीएफमधून किती टक्के पैसे काढता येतात?
नवीन नियमांनुसार कर्मचारी आपल्या पीएफ खात्यातून कमाल 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढू शकतो. यामध्ये कर्मचाऱ्याचे योगदान, कंपनीचे योगदान तसेच जमा झालेले व्याज यांचा समावेश असतो. जुन्या नियमांच्या तुलनेत हा बदल कर्मचाऱ्यांसाठी फायदेशीर मानला जात आहे.
100 टक्के पीएफ कधी काढता येतो?
विशेष परिस्थितीत कर्मचारी 100 टक्के पीएफ रक्कम काढू शकतो. एक वर्षाची सेवा पूर्ण केल्यानंतर खालील कारणांसाठी संपूर्ण पीएफ काढण्याची परवानगी दिली जाते:
- वैद्यकीय उपचारासाठी
- मुलांच्या शिक्षणासाठी
- मुलांच्या किंवा स्वतःच्या लग्नासाठी
- घर खरेदी किंवा घर बांधण्यासाठी
- दीर्घकाळ बेरोजगार असल्यास
ही सुविधा कर्मचाऱ्यांसाठी मोठा दिलासा देणारी असून आर्थिक अडचणीच्या काळात उपयोगी ठरते.
